Ece Ayhan'a demiş ki 'Rakkase Mustafa Irgat'

Yalnızca yaşayışıyla eski marjinallerden olan Cahide Sonku’nun içtiği son meyhanelerden Büyükparmakkapı’daki Mağara’da (‘Körfez’) Rakkase Mustafa Irgat bana demiştir: Nilgün Marmara, her anlamda kıvırtanları ve kaçanları sevmezdir. “Bakalım ne vakte kadar kıvırtacak ve kaçacaksın!”

Ece Ayhan'ın Nilgün Marmara için 87'de yazdığı Umutsuzlar Merdiveni'nden.

Sula Bozis'ten Sinematek üzerine

Paris’ten Pera’ya Sinema ve Rum Sinemacılar (YKY 2014) kitabının yazarlarında Sula Bozis'in 1001Documentary'deki söyleşisinden Sinematek'in doğuşu üzerine

- 17. Uluslar arası 1001 Belgesel Film Festivali kapsamında gerçekleştireceğiniz “İstanbul’un Rum Sinemacıları” atölyesini eşiniz Yorgo Bozis’e ithaf ediyorsunuz, onun da kurucularından olduğu “Sinematek ve Genç Sinema Hareketi” sürecini anlatır mısınız?  

1965 sonbaharında İstanbul’da Sinematek’in, kurulması ile eşim Yorgo Bozis ile birlikte üye olduk ve dünya sinemasından sergilediği tüm örnekleri izlemeye başladık. Sinematek üyesi, 30-40 sinema tutkunu genç aralarında Jak Salom, Üştün Barışta, Yorgo Bozis, Mutlu Parkan, Veysel Atayman, Engin Ayça, Mustafa Irgat, Tanju Akerson, Yakup Barokas, Ahmet Soner, Altan Yalçın, Osman Ertuğ, Ümit Asçı, Artun Yeres “Sinema Platformu” hareketini oluşturdular, süreç içinde Erden Kıral, Koray Arca ve diğer genç sinemacıların katılımı ile çalışma grubu genişledi. Amaçları toplumsal bir sinema yaratmaktı. 50’ye yakın politik belgesel yaptılar. Genç Sinema (1968-1971) ve Çağdaş Sinema (1974-1975) dergilerini çıkardılar.

Duhuldeki Deney'in yeni baskısı

Dikkatimden kaçmış Duhuldeki Deney'in yeni baskısı yapılmış 19 yıl sonra, buna da şükür.

Bir de Mustafa Irgat'ın benim görmediğim bir resmini koymuşlar Yazar sayfasında.

Tekrar basılması güzel ama fırsat varken kitabı metinleri bağlamına oturtan bir giriş kaleme alınabilirdi. Sinematek tecrübesini, yazıların ekseriyetle Gündem Gazetesi'nde çıkmasını anlatabilirdi. YKY editörü haklı Mustafa radikal eleştirinin örneklerini sunuyor ama tıpkı sinemadaki gibi kameranın gösterdiği dünyanın perdeye sinmiş arkaplanına eğilmek sorumluluğu da var. Mustafa bunu muhabirleri katledilen Gündem'de yazarak gösterdi. Bu yazıların haybeye radikallik, entellik olmadığını görmek için maddesine bakmak lazım.

İzzet Yasar'dan ''Sular İdaresi'nin Ordan Mancınıkçı Yummacaları''nın bir dizesi üzerine

1980/88 arası yazılmış, çalışılmış Sular İdaresi'nin Ordan Mancınıkçı Yummacaları şiirinin (Ait'siz 44-6) ilk dizesinin referansına İzzet Yasar, Kemal Tahir'de rastlamış.

Yol Ayrımı - Esir Şehir Üçlemesi 3. Cilt, sf.68

ve şiir

Cem Kurtuluş'tan ''mustafa irgat'a mesaj''

Kontra Fanzin 5'ten (Şubat 2015)


Cem Kurtuluş

mustafa irgat'a mesaj


su anda kendimi sana duyurarak yazmak isterdim ama bir tarih sayfasina not
dusuyorum
bir tarih sayfasina kendimin gecisini
duyarak yaziyorum
kendiyle berrak kalmak icin dislerimi soluyor hayvan, en sevgili batiriyor
evi olsa donuyor kedi
ana bilgisayar cozumluyor
abi cok iyi anliyorum soylediklerini, surekli icimde bir
birikime karsi kurek cekiyormusum da
sahnemden
telefonun ucunda bilgisayarin basinda ise giderken ictigim
kahvenin dudaginda surekli kalakalmis hissetmelerimden kendimi
alikoyamiyorum.
dedigim yonelimlere baksan
senden inanilmaz bi gezgin olur, bak bak
duvarlara ben de tirmanabilsem bu aralar tirnaklarim surtuyor,
sinir sesler cikartiyor tam etim acıyacakken
kendime getiren bir cis tetigi;
sonra bi bakiyorum bir kacmadir gidiyor.
ben de cok ozluyorum vallahi,
ayni karari ben de kac zamandir veriyor
ama boyle super yakinlasmalarda belki bana hep biraz da
bir korku geliyor. hani "gel bi hayat" korkusu,
kendi kirilganligindan ileri gelen korku
kimsenin oznesi olamadigi
bi gun bi bakip hayatla birlikte bunca zaman yanimda
adam adam yuruyegelmis
buna tabi biraz da yesilkart ve yakin gecmisimin uzakligi
sicilmis gibi diyecek olsam temizlenir
hayir, zaten bokun sucu ne?
cok kotu bi kitap okur gibi zorla cunku senin kitabindir ve okumak
senin zorundaligin...
icin de havuz degil ki derin derin geniz genis yuz.
lazimlik lazim kendi boktanlasmasinda kavrulmalara
o'ndan yana, o'na baki.
birazcik user-friendly olup bahadir'in da dedigi gibi
gonul rahatligiyla bi ishal olsam ama nerde.
sevgiler.

Sazlı Damın Tıkırtı Almaz Kısa Türk Sinema Tarihi (Bütünlenmemiş)

Mustafa Irgat'ın Sazlı Damın Tıkırtı Almaz Kısa Türk Sinema Tarihi (Bütünlenmemiş) şiiri, sanırım bu ilk yayınlandığı hali, 1988'de yayımlanıyor.

Fikret Ürgüp'den bir desenle

@cetinbaskin paylaşmış.

Sevin Okyay'dan ''Mustafa Irgat'ın 'Giz'li Resimleri'' (1993)

Sevin Okyay'ın Çiçek Dürbünü'ndeki yazısı Mustafa Irgat'ın 'Giz'li Resimleri [pdf]. Maalesef kitapta yazıların ilk yayınlanışlarına ait bilgi belirtilmemiş. Zannedersem Anons dergisinden, sayı 32 (Kasım 1993), sf. 21-22 [kaynak yazarı hatalı girilmiş muhtemelen].

Daha önce değinilere koymuştum, Milliyet arşivinden kötü ötesi birkaç resim fotoğrafı eldeki bu kadar malesef. Bir vakit bulup galerilerden dostlardan tabloların akıbetini öğrenmek gerek

30.9.93 tarihli Milliyet'te, sf.20: 66Kare Sergisi haberinden Irgat'ın resmi ve haberin metni:

Mehmet Can Akdağ'ın Mustafa Irgat'a şiiri

Sompla Ka 006'da yayınlandı, Murat Üstübal ulaştırdı.

bu ka-dar ko-lay sev-me-me-li ka-bur-ga-yı

huy-lan-dın mı yok ar-tık kut-sal eh-li-leş-tir

                                                    Mustafa Irgat’a

burun deliğimdeki gözüyaşlı tüy: stajyer huy

kabaremde kibrit kanardı kadavramda kabalist kaplan

darağacında kanatlarını öptüğüm o resesif kadın

kobayca yaşadığım ruhu muydu kül kelebeğin, farsça aşkı mı

layakıl uçtuğum ormanlarda nallanmış üstüm ki susturası yok

sevabım can teker. zehre dönerken atlarım, mum yağına elma çalar

melankolik bir melodramdır sonrası, öncesi ganjda batık                                                    

metanetsizlik rüyalandırır meczup hırkaları, maktu hilkate müşrik melekut

literatüre andıroit girilir, lakin nasıl liyakat sorgular, andıroid sorunsal

kadrajımda darı artığı façalı sfenks. kamarama sismograflar yağdırır çıkarcı ebleh

burun kemiğimdeki kült sinek: hipofizimin firavunu, agnostik ormanların gül torpili        

galoş kusuyor kalbim evrene neden, tayfasıyken nasalem gezegenin, galaksiler leş

yıkıntıları vazolayacaksa karınca, taygözünde filmlerime şerit çek, al nallarımı genleştir    

beri gel oğlan beri gel fanzin'in Nisan 2014 sayısı ''Mustafa Irgat İçin''

Sinan Ulakçı'dan ''Mustafa Irgat şiiri için söz tesellisi''

Mustafa Irgat şiiri için söz tesellisi*

Söz için-

Ece Ayhan’da tarih ısrarı; metne anlam varlığını kavuşturan, merkeziyetin arzularına diyalektik unsur olarak tekabül eden, zihin tarihinin kodlarıdır.

Anlam, metnin doğurgan olmayan yanları ile de varlık kazanmıştır. Argodan arkaik dile doğurgan olmayan dil, varlığını Ece Ayhan ile okurun hiza yoklamasında fe[r]da eyle[t]miştir.

Felsefenin kazanımı ile metnin, yazın ile arasında tekamülü olan dil, birbirinden tarih kazanımında Ece Ayhan şiirinde kopar: arkaik dil ile bildirişim arasındaki kopma Ece Ayhan’ın dil ısrarı ile oluşmuştur. Dilin anlattığından ziyade; dil ile anlatım arasında tarih, araç olmuştur. Dil tamamlanmamıştır, o halde tarihe tamamlamadığı hali ile isyan eder, anlamı bozar, hatta, başka anlamlar algıya ayna tutar.

Mustafa Irgat şiirinde ise dil: şiirin sarkaç edindiği ve zamana gem vuran anlam bırakır. Ece Ayhan’ın şiir ile dil arasında ilişki Mustafa Irgat şiirinde ham haldedir: dil teselli kazanmış ve isyana sürüklenmiştir. Dilbilim anlamını tekrar eden değil kendini yeniden bozan metin ile anlam kazanmayı merkez edinmiştir.

Saz için-

Susan kelimeleri dahası unuttuğu kelimeleri kefenin öbür yanında Stéphane Mallarmé tutmuştur.

Stéphane Mallarmé kelimenin sustuğunu fark etmiştir; Cenap Şahabettin tarihin ve toplumun kelimeleri susturduğunu; Ece Ayhan ise susa susa unuttuğumuz kelimeler ile büyü yapmıştır; Mustafa Irgat ise unuttuğumuz kelimeler ile isyan etmiştir.

Mustafa Irgat arkaik dil dolayımını yergide kullanarak toplumcu şair sayılabilir. Sınıfsız toplumun isyancı ozanı, dilinin sınıfsal öğelerini anlamlandırması ile ses katmanı oluşturmuştur. Ece Ayhan’da ise, dilin kazanması gereken anlam olmasa da üslup kazanmış metni iktidarın anlamlandırılması gerekli idi. İktidar anlayacaktı, tarihin yeniden yazılması talihin yeniden yazılması demek olduğunu.

İktidar olmak kötü talih olmasa da kötülüğün kazanılmış tarihi idi.

Fuhuşun tarihi derken, Ece: fuhuşun anlam kazanımını kendi sözceleminde duyurma ihtiyacını imledi: fuhuş şairi tarafından kazanılmış bir kelime ise, tarihi yeniden yazılacaktı. Arkaik dil, talihsiz dil ise, talih iktidarın anladığı dilden konuşmaktı, Ece‘de…

Fuhuş; kötünün talihinden doğan nimet ya da rızık.

Rızık: bazen de, razı olmak kötüye.

Algının doğuracağı anlamı bozmak için “tarih” ile şerh atmak, anlama yeniden başlamak olduğu kadar, anlamın kaybettiği tarihi de ya da uzak anlamları da kazanmak gayesi göz ardı edilemez. Dilin uzak zamandan uzak anlamına kadar, tarih, coğrafyası ile pervane etmiştir.

Anlamlı kılmak iktidarın uğraşıdır. Şiirin, dizgeleştirme sorunsalı vardır. Toplumun dinamiği ise kırılmadır. Şiirin kırılması ise dilsel dönüşümün bazen de devrimlerden kaoslara; besleyici, kararsız bırakıcı olgulara da bağlı olabilir.

Mustafa Irgat ile Ece Ayhan tarihin bıraktığı ama sahiplenilmeyen dili bulmuştur: zaman içinde.

Zaman: dilini besleyen tarih.

Tarih beslediği dili büyüten embriyo.

Mustafa Irgat şiirinde anlatı; alışılagelmiş ifade ile kitle iletişim araçlarına dahil edilmiş unsur olarak değil; alıntıya dahil teknik olanakların dizgisel tahakküm kabul etmeyişidir.

İktidara şerh koymak ve anlamlarını kırmak için dilini arkaik beslemiştir.

Arkaik kelime kullanmış, hattı zatında, Darwinist süreci dilsel metafor haline getirmiştir. Argoya kazanımını, yan anlama ait kelimelerin oluşturduğu toplumsal dizge içerisinde, metafor halinin söz halini alması olarak akla getirilebilir. 

                                                                       

*Çilingir - Sofası
’ndan

(kitap-lık/166 Mart/Nisan 2013)

Ahmet Güntan'dan [ TEKerLEME, Mustafa'nın filmi. ]

6 Şubat 2014 Perşembe

[ TEKerLEME, Mustafa'nın filmi. ]

Mustafa'nın [ Irgat ] başrolde oynadığı filmi seyrettim. Mustafa'yı kanlı canlı karşımda görmek çok güzel oldu. Onu yaşarken görmeyenler için filmin aldatıcı bir yönü var, bu notu onu belirtmek için yazıyorum. Filmdeki kahraman tam bir anti-Mustafa. Mustafa'nın tam tersi bir insan filmdeki, Mustafa'nın yer yer tuhaflaşan oyunculuğu da oradan kaynaklanıyor, filmi pek anlamadığım için pek bir şey söyleyemeyeceğim ama yönetmen belki de ondan tercih etmiştir Mustafa'yı.  Gerçek hayatta tanıyanlar için bir oyuncu olarak akla gelebilecek biri değildi, çünkü hiç oyuncu değildi. Eleman ilanı bölümündeki yardımsevmezliği... Film boyunca teklemeden kararlı konuşmaları... Nereye yatırım yapılmalı konusunda ettiği sözler - ki burada kahkaha ile güldüm. Hep bir hedefe yürür gibi böyle hızlı, bilinçli, dik yürüyüşü... Şarkı söylerken sonunda dımı-dımı-dım yapması... Kıza Ne içersin, votka, çay? diye sorması... Şiirimi tatilde bitireceğim demesi... 
[ Tatilde şiir bitiren bir Mustafa düşünemiyorum. ] Seninle çok güzel şeyler yaşayabilirdik demesi... Bunlar benim hiç görmediğim bilmediğim hayalini bile kuramayacağım Mustafa'lar. Ben onu konuştuğunda baştan sona düzgün bir cümle kurarken bile hatırlamıyorum. Ama tabii bu bir film, oradaki Mustafa'nın kendisi değil. Bunu biliyorum. Yine de böyle bir karışıklığın ihtimaline bile razı değil içim, ondan yazıyorum bunları. Güzel Mustafa! Zor ama insanın içini işgal eden bir varoluşu vardı, yıllar geçtikçe de o yer büyüyor. Filmde onu seyretmek o yüzden çok güzel oldu.

http://ahmetguntan.blogspot.com.tr/2014/02/tekerleme-mustafann-filmi.html

TEKerLEME (1985) YouTube'da!

İzzet Yasar'a ve Merlyn Ecer'e çok teşekkürler!

Sinematik üzerine, Fırat Sayıcı röportajından

Peki, sizle beraber kimler vardı bu kadroda?

Ahmet Soner, Mustafa Irgat… vs. vardı. Sonra filmler üreteceğimizi iddia ettik ama üretemedik. Başlamadan biten bir sevdaydı o zamanlar Genç Sinema. Belli bir hedefimiz vardı. Ama sonra bölünmeye başladık. Farklı bir siyasi yapı ve karışıklık vardı o zamanlar Türkiye’de ve zamanla bir çok fraksiyon çıktı meydana. Kimsenin kişisel bakışına müdahale edilemez ama sonuçta film yapılamadı. Sadece konuştular veya yazdılar. Böylesi daha kolaylarına geldi. Bir de tabii o zamanlar bizlerde fazla para yoktu. Kimimiz öğrenciydik, kimimiz ev geçindirmek zorundaydı. Şimdiki gibi kolay ulaşılabilen film makineleri yoktu. Film bulunmuyordu. Filmleri stüdyoda yıkama zorunluluğu vardı. Bütün bunlar ekonomik olarak güçtü. Ama bu işlere soyunmuşsak bütün bunları göze almamız lâzımdı. Neticede film üretilemedi. Böylece genç sinema doğamadan kürtaj olup gitti.

kaynak

Sinan Ulakçı'dan Mustafa Irgat şiiri için söz tesellisi

Kitap-lık'ta yayınlanmış (Sayı: 166 / Mart - Nisan 2013)

Tarama gelecek

Mustafa Irgat Tekne'de

Mustafa; Ömer Uluç, Balıkçı Nuri, Seçkin Yasar, Şiir Hanım ve İzzet Yasar’la.

Foto: Vivet Kanetti

omeruluc.com'dan

Erden Kıral'ın 'Haşhaş' Belgeseli

Erden Kıral'ın Beyazperde.com röportajından

Haşhaş yasaklandığında Ecevit "hayır ekeceğiz" demişti onun üstüne Uşak’a gidip "Haşhaş" isimli yarı belgesel bir film çekmiştim. Canlandırma bölümlerinde dramatize ettiğim yerler var, çok genç yaşta kaybettiğimiz Cahit Irgat’ın oğlu Mustafa Irgat’ı oynatmıştım, o da çok iyi bir şairdir.

-
Belgesele erişimi olan varsa haber etsin.

Anita Sezgener - Mustafa Irgat için uçurumu kalkılmış çapraz lifimsi bir oKUMa

Anita Sezgener'den daha önce ''Mustafa Irgat’ın karda izindeki katlanan sadeliktir'' şiirini paylaşmıştık, Duvar dergisinin ilk sayısında yayınlanan ''Mustafa Irgat için uçurumu kalkılmış çapraz lifimsi bir oKUMa'' şurada

Taramayı yapan Alperen'e teşekkürler.

Aras Keser - ''Mustafa Irgat Üzerine Kısa Bir Yürüyüş''

Mustafa Irgat Üzerine Kısa Bir Yürüyüş

“Melek bizden sonra gelmedi
cehennemi çalışana kasnak,
o’nun için dokudan gitmeli
yırtılırken tahta ebru bacak”

Şiir’de ihtiyaç duyulan şey –aynen hayatta olduğu gibi- mutlak bir tekilliktir.

Şiir’in mutlak tekili hiçbir zaman Şair olmamıştır. Şair doğası gereği tekilliğin dışındadır. Her daim bir “özne”dir. Mutlak tekil ise öznenin tam tersine bir bağlaçtır. Çokluktur.

Şiiri kuran politika olay’dan yola çıkmak durumunda. Olay ise Şair’in muktedir olabileceği bir durum değildir. Kurulan şiirin mesnet aldığı bağlaç hiç durmadan dönüşen ve gelişen bir yapıya sahiptir. Özne bu gelişim ve değişimin bir parçası olmak için form değiştirmek durumunda. Şair’in form değiştirmesi ise ancak ceketini çıkarmasıyla gerçekleşir.

Mutlak tekil örgütlenmiş bir düşünce ile başlayan “tekseslilik” ile yaşam bulur. Verili olan her şey kazaya uğratılır. Özne de kazanın sonucunda bir alt kademeye inerek tekilleşir.

Örgütlenmiş bir düşüncenin varlığı bir süreklilik sağlar. Bu bir anlamda düşüncenin de sürdürülmesidir. Düşüncenin sürdürüldüğü düzlem geçen zamanın hükmettiği bir alan değildir. Düşünce 1674’ten alınıp aynen 2012’de sürdürülebilir. Bu tip bir örgütlenmede bir ideal uğruna toplanmış özneler bulunmaz. Sadece bir düşünce için bir araya gelmiş teksesler duyulur.

Hiçbir düşünce tekel’de sınırlanamaz. Şiir de en başta bir düşünce olduğuna göre Şair’in tekelinde değildir. Bir Şiir-Düşünce eylemini gerçekleştiren herkesindir. Bir anlamda şiir Şair’den çok eylemciye aittir. Eylemci bir bakkal da olabilir bir “göçebe”de. Düşünce de örgütlülüğü bakımından bir bakıma göçebedir.

“o yıllarda yaptığımız seminerler bir anlamda “göçebe düşünce”ye giriş niteliğindeydi. o derslerde ece ayhan, mustafa ırgat gibi isimleri de…” A.A.

Kaynak

Bülent Keçeli - Ah! Ya! Hu!

Ücra'nın 'Mustafa Irgat' Sayısından.

Ah! Ya! Hu!

                            - ayşe şiir’e -

1976 yılıydı (kim sanıyorsa) sanırım, omuzum-uz bir melek uçurur. o gün bilinç-dışı uçar “temsil edilemeyen’e”. tutabilene aşk olsun. gömebilene.

…

bende aile’m eksik’tir. bir soluk ha eksik, ha’tam. “bu benim’dir”, derim-sonra; tünel özne’sne’nin gidişgeliş ayar’dığı kapalı hava’dır. tut gözlerini açarsın havada bulut. uzun bu sunulan “yemiş”-memiş. memet’in ilgisi memet’e turgutuyar’ısı.

bizde ırgat (mustaaırgat, 1950), “ayna” damarları girift uy’durmuş. “ayna” sessiz’in adı, ulaşırken sesli unutuşum. yüze yüz kalmış; biribirimize sayımlayalım, deye. sayımsuyum, ten’den sayıldığın gün.

açılmış bir tırnak (”), bu ses olasılığı mı. soru yine zarif bir işaret olabilir mi, bir dize sonunda. böyle gökeyleşir ırgat; sen’sin’dir. yalnız’sin’dir. ayna’nın biri de göz’dür.

solugh bölümü:

bi kimyager için (raş’ben) sabun’la mum aradaki,sabun’la mum arasında eriyen “ait” var. incitme gerçek’leşir incinme. dil’de yok’sa bun kayar. mum ki dik “osmanlı” muştusu. belki diyorum boyu kısa’dır, tamir’at gereken “yaşantı” uçar na u’çar yer-altına, zaman-mekan umarım. umarım marmara’ya ışk u’zar. bun’a kim itildi bir kimyager (raş’ben) için. bir kılcal merdiveninin bir basamağı çakılıysa, bataklıklar çırpınmasını öğrendiğimiz.

“kuka” için bir ve çok anlamdan iki mesel çocukluk türedi, oyunu sürenler için. çocukların evcilik tarakları (renkli, geniş...) ucunu damladı dan. o oyunun taşları, mermerleri mezar’mı arıyordu, su’ya ırgat. alt alta toplansın,ayrıksılaşsın bütün intiharlar. ki (raş’ben) boynumu seveyim. acım acım akıtılıyorsun.

emiyoruz, belki “ücra” tat. bu, belki biz (doktor’la) kötücül emicileriz. deniz altında “alıntıları” ayarsız bir dirimi geçemezsek dayanamayız. -biliyorum, bu bun bir cümle herkeze.

oysa o çiğlik seninse bir kök ve mistik değindiğimiz teğ’et, bizi, beni bir düşe bıraktı ve olsun kandırıldı. emiyoruz ve -artık- hal garipliği ve ses, görüntü vb. şeyler “proce”lerdik.

“ücra” sıkı toprak olmaya da razıdır. tartışılsın. o’nla bun’la değil, harfiye ayrılalım o’nlardan. ayrıtıldık. şimdilik birileri esiyor, gürlüyor, ne güz ve el bir askıdır, şiir’de gocaman, ottoman hacim.

dorugh bölümü:

yer’in om’ca altında; boş bir basamak, gerçek ve bir adım yükseltmeye bu sıcaklık yetmeyebilir, bir ileri dağılabilir. hala kamburumuzda yansır. yansır bir bağçeye devleti biçimsizinde tarifleyiş, ve höyükler tek’ti yine “bir” değil. yinelediğimiz ak edilmemiş yassı, korku tualleri arasında düş(ül)ecek “baş” bir son’u gösterdi. bu kutsaliyet; mukaddes ihanet; “terbiyesi” onarımsız ve mürit’li bir terbiyeyi dışlayacaktı ve sıkı toprak parçası yarım ana’lar doldurur çok sığ öldürülenlerle. ve ben (raş’ben) derim, birşey’i öğretememiş birine ırgat, ortaklaşanlardan, çabalamış ve çalmış apoletli ağaçların dinlencesinden bir ışık “olmamış”, varsıl bir “misyon” varolmamakmış.

ey, hurufat gölgesi, gemini azıya almadan kaşıyorsun pruvanı, sen dua’yla keskin bir yanını arıyorsun insanın, son duası olursa bu yıldızlara, gömülür. alıp götürürer, bir kısık ışığı ayla’larlar. kekemeleşir coşku bir bütün gen tasalarlar.

o kim’i okuduğuna emr’olmuştur. şeyh müritine sıçrar, şehrin sokağında zamandan bir kapı açar:

“kibrit sulu dip derişik akıntılar kökleşir, dökülür elhamdülillah!”

…

o yapmayalnız koşu gitti odasında. bir boğaz’ın temizlediği tarih indirdi marmara’ya...

bir yer’de, bir şey’de, bir kim’de soluyoruz. bekleyen, bekleten oluyor savuruyor ayağını boşluğa, vurduğu ve vurgun yediği beyaz sayfa dokunuyor nefesine, sinmiyorsa bu sınırlıkta yasa(k) sana, sen ölüyorsun ama güvercinler bu saçlara konuyor, toprak kokmuyor, toprak iletmiyor... sadece boşa bir teslim olma. yanıtımızı “bir” hazırlasaydı nivise’ye.

ciddi gayrı reddi’sin söze. azıklanmış okşarı kağıtları. tarih bir kum fırtınama tutulur, ikibinlerde.

solugh bölümü:

“yalvarmam ki sorunum ailem’dir,” korodan çıktım, kolkola hapsoldum. gülünmüş bu ten sarı yasak’lı devamlı tünemiş, kendimi, uzak dururum diye böyle yazdım. zırh işlenmiş ve koşarken ter şehvetin kokuşurken zevk almaktı. verilen bu kapış cılkı iyinelenirken nelerin kaçtığı sende öldürmüştür. ırgat... daha ne’yi görüntüden kurtardı, yara tıl bırakılıp yazılmıştı kulübesinde kuyruğun süpürdüğü tem, izler yaratılıp daha yazamadan biz ay’lanıvermişiz. herşeyi bozarak suçlamışız.

böyle(ce) bir söz’ü resmedebilir, yazıyı kandıralım. biz karadık (ücra), kırmızı boz aynasını kapsadı. zinhar! poetik ödlerimiz patlamada, sevgili boncuklar görünmek için dizgeleşir misiniz.

sanki “tanış” tarih’te notların, noktaların düzmece uykusuzluğun ve uykusuzluk san’at, hayatı torbaya katan imha gecikmiş ta ki ikincisi’ne yaraştığımız heves yarılmaya karşı bir nesne durdurmazmış. ayık ve başka. izdüşüm anılmış ve basılan deprem eprimiş perdeyi yırtık denize. bir düşü ayıklıyorum, böylece söyler: çukurda kan niye kalmıştır, birikmiş midir, niye gece olmuştur olanlar, vampirler roman yaya sığınaktır. yatır’gat diyorum yine.

“doğru” kaçtın bohemden, dönüşün olmayacağı için, “bir kerre” yarattın, yaratık. ve son sen söz vermeden cehennemine aguşundun. yaşadığın hayatın çoğunluğu düş. karabasan görgüsüzü bi çok kişi... bu bilinç-dışı hali ama görüntü bir karanlık tualde resmedilebilir mi. lehçe’n sabık çün söz söyler, düş.

dorugh bölümü:

sıfırdan bir beyaz perde. beyaz, gölgeden gölgeye teslim edilmiş. bir yaratık ararsak bir daha, yokkk. bu üçgen her açının solundan sıyrılıp, ışık alırken siyahbeyaz aşınmış, gün kalmış, onları yaşamış, adımbaş’ları yaşamış ve iki üç yazmış.

böyle yazmanın, anlatının bedeli vardır da, kakışımın, sürükleyişin, yaratışın, karşı duruşun ne’yi var o’na bakmalıyız. sine’ye yaslanır ama yaşlanmaz.

aşk da böyle, iyi. ece ece siktir etmiş vehm’i. düzgün yaşamayıp, düzenin söylevine diskedilmiş kayıttan cayar. öyle bir ürer ve üretir, ölü doğur, bir yaratığım mı olur.

bugünü eyliyor hurç ucumuzda, bir uyuyorduk zannıyla, uyuşan sadeliğe yükseldik. kuş vb. şunu söyleyledin: “terbiyet kanadını ilk-el ana-anlatı karmaşamızın üstünü örttü;” zikri zerkeyledik, söz ötesine. bilinmezin kıyısında durmadık, zaten bilinemezdi, bu. ve bunu sözleyledin: ‘Bir gün “şair” hoş-hâl ola, haber eyle, ta kim hazretine varıp özür dileyim.’ ol şair iç-güdüsüyle hal eylendi, damla kadar sofu idi ve “ait” hissetmedi. ayak ucumuzda dünya hissettik, ağ için. ve şunlar için desteyledin: “Şair Güdü’n - Yüklü’Özne’nin dediği zuhura geldi.” şiir fuhuş aracı idi, erkten şehvetini kaldırmadı zannımca, uçu verdi, kayı verdi. dul güdü’ye “Yeniden Üretim Tarzı Hazretleri”nden istedi gaip çocuğunu. altı çocuk bu diyeti tüketim hissetmediler, çoğul çoğul koyuttular. yok-çoğul bir resim, elimizde, avucumuzda arzu nesnesi. koltuk-altlarımızdan uçar fani şeytan, neresinde, bunun, der; gıcırtı.

ş’imdi, haykırış (sestir), kahkaha (hır’dır), ha nefesini bir araya eyleyelim, bu bir motiftir (türk) ise kendi’si için bu si açıklanmalıdır karşılığı var’sa karşıtı. diye hiç’se biz neyi temiz’lik tutacağız. bu soruya bir cevap, varsın... uçucu kimlikler topluluğu, gelip geçer mi darb-ı mesel, kime anlatılıp, alt edilecek... elele tutuşup bir yazgı mı, şehvet/şiddet. ha söyleyleyelim: “Kurban adına, ölümü biraz daha temiz tutalım”

Bülent KEÇELİ      

(Ücra-25 Mayıs 2005)

--
Murat Üstübal'a Teşekkürler.

Serkan Işın - Kıpkırılmış bir Ayna: Irgat Şiir Üzerine

Ücra'nın 'Mustafa Irgat' Sayısından.

Serkan Işın

KIPKIRILMIŞ BİR AYNA  Irgat Şiir Üzerine

• Irgat şiirinde kelimelerin konumları, hızları ile tezat teşkil eder.
• Bir nevi belirsizlik ilkesi yürürlüktedir. Tersten okunduğunda da bu etki verilir.
• Kelimeler artık söylenin parça parça edilmiş momentumundan beslenir. Bu bazen kütlede aşırı düşme, bazen hızda aşırı yükselmeye sebep olur. Her şey yerinden edilmiştir.
• Parça bütün ilişkisi yerine ayna levha ilişkisi düşünülebilir. Ayna kırılsa da görüntü kırılmaz. Ayna arkası dili (mahv) yansıtılamamaktan müzdariptir. Cumhuriyet / ân hiç böyle okunmamış ve söylemlenmemiştir.
• Ayna kendi başına düşünülebilecek bir kavram değildir. Ayna görüntüsü ayna ile aynı şey değildir. Bu anlamda söyleni parçalayan şey görüntüdür. Ayna homojenken görüntü hep heterojendir. Kırma indisi nerede başlar?
• Irgat'ın kelimeleri tarihsizdirler, bu bağlamda hayal/hakikat eksenleri yoktur. Temsil edilemeyenlerin dili de temsil edilemez.
• Irgat şiiri yüklerin (birimlerin) dizelere (yüzeye) dağılımı açısından somut şiirden bir önceki adımdır.
• Anlam hallaç olmuş ona, tüy örs ya da magma. Dili peltek gibi duyulsa da, duyumsanan şey daha fazla dile gelemez. Temsil edilemeyen ve aktarılamayan bir şiir.
• “Söylen misin yine dikerim diye bir gerçeklikten bütünü yaratmayan” / Tüm Irgat şiir ekseni bu denklemin etrafında döner. Tork = gerçeklik / bütün + söylen(memiş)
• Irgat şiiri “söküntü” bir şiirdir. Irgat bir sözyazardır (fonograf). Hayaletlerin hayalet sözcelerinin ayna imgesi.
• Serotonin eksikliği kuvveden fiile geçtiğinde, kişi kendi tarihi ile etrafındaki tarihi kesiştirmeye yan bakar (artı ya da eksi, bellek yarılması). Bu anlamda Türkiye'deki ilk şizofreni vakaların kronolojisi bize gereklidir. İlginçtir devlet ve buna bağlı kurumlarda çalışanların iş dilidir şizofreni.
• Söylene geri dönersek, bütün/gerçeklik ilişkisinden yırtılan ve dikilen parçalar ancak resmî olanlarla karşılaştırıldığında ki bu imkânsızdır- Tarih çözülür. Uygur türkçesinden, surdiplerine kadar gelen “sözcelerin” tarihinin izini sürmek.
• “Kopuk ten dokusuna dönerse ten olur mu?” Köksap ilişkisi tehlikeli bir “yeni gen” çalışmasıdır.
• “İskele  tin” ilk şiirlerden son şiirlere geldikçe “iskeletin”e dönüşmüştür (enis batur'a teleks'tir). Bu organik ile inorganik olanın iliksiz birleştirilmesidir. Bu bağlamda Irgat şiiri çellosu alınmış bir şiirdir.
• “aramızdaki ben'î artık kaldır uyanınca ortadan”. Mustafa Irgat, uykuda “boğulmakta olan birini kurtarma” pozisyonunda kalır.
• Baba Korku(t) ikincil gradyan. Irgat şiiri “cümleye kapı alır”. Bir “intihar süsü”dür. Kendisini “saltık artık” olarak tanımlayan, hiç bir tarihin malı değildir.
• Mahv dili “dili ayruk ille dilek bir idi / bir işit kim her biri ne dir idi” / Gârip-name.

(Ücra-27 Temmuz 2005)

Murat Üstübal'a Teşekkürler.