Mustafa Irgat 160. Kilometre'de!

Mustafa Irgat'ın şiiri uzun zamandır yayınevi azmanı bir kurumun esaretindeydi. Müteaddit tekrar baskı talepleri boş döndü. Çeşitli yayınevlerinin girişimleri de bugüne dek sonuç vermemişti.

Ahmet Güntan'ın ve 160. Kilometre ailesinin çabalarıyla hasret sona erdi, imzalar atıldı. Eylül'de Ait'siz Kimlik Kitabı raflarda! Mustafa'nın Türkçe şiirin en gerez kitaplarıyla yanyana yer alacak!

OKU (1989, ''Ait'siz''den)

İzzet Yasar'ın ''Ait'siz Kimlik Kitabı'' için hazırladığı 'Tanıtım Senaryosu'

Kitaplık, Haz-Tem '94'te yayınlandı

OKU

Mustafa Irgat - Ters Nefeste Beklemek (Defter 17)

Mustafa Irgat'ın Defter 17'de yayınlanan Ters Nefeste Beklemek şiiri.

- "Nerdeyiz, nicedir sallanıyoruz Stavrogin?"
- "Düzey'e geldik, kalem değmez'e be beyoğlu'm."

OKU

Külliyat

Kitaplar:

• Ait'siz Kimlik Kitabı, Suret dönümünde bir ilk dosya döküm (YKY, 1993) [içindekiler ve bir kısım şiir]

"Mustafa Irgat'ın şiiri kendi kendisine tırmanan bir sarmaşık. Ses ile susku, harf ile hece, anlamile ezgi arası kronik bir med-cezir çalışması. Ne zaman nerede başladığı bilinmiyor. Bitip bitmeyeceği de. Bu "ilk kitabı" ondan sökerek aldık." 

1995, Orhon Murat Arıburnu Şiir Ödülü 

• Duhuldeki Deney (YKY, 1995) [içindekiler ve bir kısım yazı]

"Bir düşe uyanıyorum ve ağırdan alıyorum şiddetimi. Giderken öğreniyorum gidilmesi pek gereken o yeri. demişti, 'gidilmesi pek gereken o yere' gitmeden önce, Mustafa Irgat. Ve, 'oraya' gitmeden önce, şiirlerinin yanı sıra iki dergi ve bir gazetede sinema yazıları da yazmıştı. 'Umut', 'Pariste Son Tango', 'Kaçaklar', 'Le Samurai', Pasolini filmleri, çağdaş sinema vb. gibi. Bir şairin kamerasından geçerek tekrar 'okunan' bazı filmler ve yazılardan oluşuyor, 'Duhuldeki Deney'. Mustafa Irgat onlara tekrar ışık tutup, yer gösteriyor. "

- 2014'te Tekrar baskısı yapıldı

• Sonu Zor (YKY, 2012)

''Mustafa Irgat (1950-1995) ardında kucak dolusu dosya bırakmıştı.
Ahmet Güntan o dosyalardan bu kitabı çıkardı.
Çok mazo ki sözünü etmek istemem.
Şerefiye vergisi niye insanlara nereli olduğunu soruyorsunuz?
Uzak gözlüklü Beyoğluluyum,
Bir de Bomonti'de EC'nin kar yağan balkonuyum.
Yoksul değilim ama başa gelmiş bu yoksulluk çekilmiyor!
Sana istersen getireyim göğsüme değen numune bir falçatayı.''

Sergileri:

• 66 Kare Sergisi'nde, Kuratör: Sezen Tansuğ, Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi, Ekim 1993 [kaynak] [resim]
• Yapı Kredi Sanat Galerisi, Şubat-Mart 1995 [kaynak]
• Cemal Reşit Rey Konser Salonu'nda, Kasım 1993 [kaynak]
• bir de Komet'in 2002'de Dirim Sanat Galerisi'ndeki "Suç Ortaklığı" sergisinde bir resmi varmış. [kaynak] [peşindeyiz]

Yazılar, Söyleşiler:

• Özgür Ülke'de sinema yazıları (Duhuldeki Deney oldular).
• " 'Get Lan', Umut Filmini Bir Kez Daha Açındırmak Üzere 12 Noktada Söyleşme" Defter 14'te (Duhuldeki Deney'de mevcut).
• "Ters Nefeste Beklemek" Defter 17'de.
• Ait'siz Kimlik Kitabı'nın "Kimi Sorulara Kimi Yanıtlar" (sf.79-90) bölümü kendisiyle yapılan söyleşi(vâri)leri barındırır. 
• “‘Tekin Değildir fiiir’” (Ece Ayhan, Bütün Yort Savul’lar! Üzerine), Kitap-lık, S. 8 (Mayıs 1994), s. 7
• “S. P.!” (Sylvia Plath, Üç Kadın üzerine), Kitap-lık, S. 11 (Ekim 1994), s. 20
• “İlhan Berk’e iki Yeni Kitabı Dolayısıyla Kimi Sorular” (Mustafa Irgat), Kitap-lık, S. 14 (Mart-Nisan 1995), s.17
• Mustafa Irgat, “Kuzey’in ‘Yukarda’ Oldugunu Nerden Biliyoruz”, Şiirin Bir Altın Çagı içinde, s.138.
• Mustafa Irgat, “Siirimiz Karadır Abiler”, Ece Ayhan'la Söyleşi, Aynalı Denemeler içinde
• “Ece Ayhan Üç Yeni Kitabıyla Yeniden Gündemde ‘Siirimiz Karadır Abiler’”, Cumhuriyet Kitap, 176 (Temmuz 1993).

Çevirileri:

• Roland Barthes "Ne o - Ne o Eleştirişi", çev. Mustafa Irgat, Birikim, 3(13), Mart 1976
• Roland Barthes "Sabunlar ve Deterjanlar", çev. Mustafa Irgat, Birikim, 3(13), Mart 1976

Editörü olduğu kitaplar:

• Işıl Saatçioğlu, İtalyan Hermetik Şiiri Antolojisi, YKY 1995
• [Hüseyin] Salih Ecer, Seferi, YKY 1995
• Zafer Şenocak, Gençlik Ayinleri, YKY 1994
• Fikret Ürgüp, Dosdoğru Günlük, YKY 1995
• İlhan Berk, Kanatlı At (Söyleşiler), YKY 1994

Hakkında:

• Yasar, İzzet; “Parça Etkili Bir İlk Kitap için Tanıtım Senaryosu” (Mustafa Irgat, Aitsiz Kimlik Kitabı üzerine), Kitap-lık, S. 9 (Haziran 1994), s. 9
• Dalgıç, Besim; “O Geceden Kalan: Irgat’ın Kavafis’i”, Kitap-lık, S. 83 (Mayıs 2005), s. 10
• Güreli, Mehmet; “Mustafa Irgat’la...”, Kitap-lık, S. 17-18 (Eylül-Aralık 1995), s. 97
• Şiiratı Yaz Kitabı 2004'te Özel Bölüm: "Mustafa Irgat Yaprakları", yazılarıyla katkıda bulunanlar: İzzet Yasar, Ahmet Güntan, Mehmet Günsür, Ahmet Eken, Orhan Alkaya, Hulki Aktunç, Seyhan Erözçelik, Ömer Turan, Mustafa Irgat.
• Nar Edebiyat 9'da özel bir bölüm var Cahit ve Mustafa Irgat'a dair.
• Erol Özyiğit'in hazırladığı Şairini Arayan Mektuplar'da (Dönence Yay.) Metin Üstübal'ın Mustafa Irgat'a mektubu OKU  
• Seçil Büker “Mustafa Irgat’ın Duhuldeki Deneyi”. Cumhuriyet Kitap, 320 (Nisan 1996).
• Erdinç Uzak, Sinefil Dergisi Aralık 2004'te "Duhuldeki Deney" değerlendirmesi
• Ücra Dergisi özel bir sayı yapmış. [peşindeyiz]
• Karagöz dergisinin ekim-kasım 2009 sayısında kendisi hakkında inceleme çıkmış. 
• Hayriye Ünal, Aitsiz bir Mustafa, Hece 173

AİT'SİZ KİMLİK KİTABI

MUSTAFA IRGAT

Suret Dönümünde

Bir İlk Dosya Dökümü

AİT'SİZ KİMLİK KİTABI

İçindekiler

9 • KİMİ "PARÇALAMALAR SİLSİLESİ" ŞİİRİMSİLER'İ
11 • Temsil Edilemeyen'e
12 • Had'
13 • Cam
15 • Pıhtı Canı
17 • Osiris Merdiveni
20 • Yaralı İyileştirici'ye Bir Mandıra Havası
21 • Yalılar Meseli
24 - (Hür) Şeref Bakanlığı'nın Bahçesinde, Eşref Saatinde, Ölüm Silerken İmzayı
30· Kam Makamı'na Krank Mili'nden Yol... Turgut Uyar'a
32 • Çentik
34 • Ters Nefeste Beklemek
42 • Bir Yedek Ebucehil Karpuzu'na Tırnak Yoluyla Mektup Kazıyor
44 • Sular İdaresi'nin Ordan Mancınıkçı Yummacaları
47- "Karıştım Başlamayana"
49 • Sazlı Damın Tıkırtı Almaz Kısa Türk Sinema Tarihi (Bütünlenmemiş)
51 • Aşk-ı Sünni
53 - Bugün Kilometre Taşları
55 - N. de Stael İçin Galata Köprüsü
56. Üst Üste (Bindirme) Çekilmiş (Dağar) Fotoğrafına İlişkin Mesafeli Mesel
58 • "Umut, Dizgelerin Ardında Yatan Gizil Şiddetindir"
60· Bir Mektup (1980)
61 • Bu "Şiir"in Başlığı Artık Çoktan Kayıplara Karışmış Bir Özel İsimdir
63 • Michiganlı Ölmüş Şair Theodore Roethke'yi Okurken Katlanan Sadelik: Kasım 1975
64· Gözdağı'na Karşı Gözdağı Şarkısı
67 • Ayrılık Şiiri
68 • Adam Anatomisi
70 • En Yüksek Yükseltilerin Birinden
71 • S. Dönüşü
73 • At Gözü
74 • Parçalanmış Minyatür
77 • Türk Motifi
79 • KİMİ SORULARA KİMİ YANITLAR
81 • Proje / Proje Konusundaki 6 Soruya Bir Melez Yanıt
84 • Atış Serbest Bir Soruşturma

YKY 1993 (Şiir serisinin 31. kitabı)
kapak deseni: Mithat Şen

Aşk-ı Sünni

AŞK-I SÜNNİ
"- Önündeki belki de vehimdir, hiç düşündün mü?"
"- Arkandaki sessiz felaketleri düşünüyorum..."

I
Ayşe kadın sultan erkek fasulye
yoğ'gun işçi o'nu yemekte ister;
dikişini dişiyle diker, şakur şükür
patron kâğıt altına polis çıkartma.

Köpekte de var, burnu solur ol-ata dizelerini:
Duygulu yayılmış ar-damardan tenasül kokusu
üstüne sade asker heykeli eken, zarar konumu.

Şiddeti kesip zort'u ağza verip konuşturmadıkça
havada katlanmış kıpkızıl ağan dil ölüyken ürür;
omuz kafesimden dünyaya düşük fırlamış minyatür.

II
"Histamine" budur, hormonu iş'te
salgısı süren idamlık gözenekte
göründükçe hayal ürünü sayılan
hep GÖZDEN sahnesinde
'biz henüz doğmadık'
kipi OTURAK biçiminde
[....................................] kemiklerin Mazdak bekçisine
kefeni dolayıp sırmasız dolaşmak cesaretiyle
"Bir denizden uzaklara çıldırmanın sevinci"—
Çentilmişin taşağı 'sanatlı insan'!
[...............................................]Kıpırdıyorsan,
Yi Nûn Sin kuyusuna
[...............................] indirilmeden önce
hadi, sök-dur şu kapı daraltma eylemini
kan, salya, safra, dalak ve deyi niyetine:

Yüzüne tutulan posta pulu, ayna! zarf yüklü kör doku:
Yüzünden atılan zar, lök! dönerek kor gözlü yüz dolu:

Yüzüne tutulan boya yüklü, gök! gül yüzlü kanser doku:

Yüzünden atılan körük, organ! koparak büzük gözlü dolu:

Yüzüne tutulan soyka, mülk! kıble kitap yüzlü gömük doku:

Yüzünden atılan alın, yazı! yanarak don gözlü dölüt dolu:

Söyle, içimizden dışardığımızı uzayda karşılayan söz "ne"?

1987

(Ait'siz Kimlik Kitabı, sf. 51-2)

not: metindeki "[...]"ler kitap formatındaki tertibe mütekabiliyet sağlanması amacıyla konulmuştur.

Michiganlı Ölmüş Şair Theodore Roethke'yi Okurken Katlanan Sadelik: Kasım 1975

MİCHİGANLI ÖLMÜŞ ŞAİR THEODORE ROETHKE'Yİ OKURKEN KATLANAN SADELİK: KASIM 1975


Bir düşe uyanıyorum ve ağırdan alıyorum şiddetimi,
Öfkemi bağırıyorum baskın getirilmiş işbu sevinçte,
Fakirlik içre öğreniyorum o gidilmesi gereken yeri.

Hissederek yaşarız. Burada bilinmesi gereken ne ki?
Oluşumu dinliyorum yakalarken sağırdan sağıra teni.
Bir düşe uyanıyorum ve ağırdan alıyorum şiddetimi.

Sizler güya birliktiniz yitik oğula, şimdi neredesiniz?
Cumhuriyet sahtesi gömük bilinç sizi! İliği kustum
Usançla ve giderken öğrendim o gidilmesi gereken yeri.

Tek şiir hayatı da yener, ama nitedir tabiatın sesçili?
Bir rüzgâr ağsın gözlerden rengârenk yıldızlı merdiveni;
O uyansın bir düşe yeniden ve ağırdan alsın şiddetini.

İşlek Maddenin ayrıksı mizahı yansır keskin imgelemde
Kokulu ayna ve sevdançin, öylece açık yeryüzünü al
Sonra safran kan kesmiş giderken öğren o gidilen yeri.

Söz söz değildir yetke küllenmedikçe. Bunu bilmeliydin.
Uzak düşen her sır düşmektedir. Ve nicel bize yakındır.
Bir düşe uyanıyorum ve ağırdan alıyorum şiddetimi.
Giderken öğreniyorum gidilmesi pek gereken o yeri.


(Ait'siz Kimlik Kitabı, sf.63)


«derkenar»
Theodore Roethke'nin (25 Mayıs 1908 Michigan - 1 Ağustos 1963 Washington) türkçedeki tek şiir kitabı Rüzgar için sözler : seçme şiirler, Yapı Kredi Yayınlarından, Ayşenur Güvenir çevirisiyle 1995'te yayınlandı.

Temsil Edilemeyen'e

TEMSİL EDİLEMEYEN'E

Soluğunu aileden birinin soluğunda duyduydu,

anısı ten kimya ve katran safra meleği uç-uç;
günü toz içre kaydırılan toprak tabut, -yönü
havzapol yerine geçmiş kuyruklu bir külyıldız
estikçe denizi yağan revnağa, yürü yâ kulu'm.

Arrrzuuuuuu tüneli açıkken çünkü, kurum es'inde
birbirini kesenlerden aslına dönemiyordu ülkem.
Ve yazıklanmanın kamburu karşı kıyıda kalmıştı;
sırtından dolunay bir sırt izleniyordu fazladan.

Beynin sessiz bir bölgesinin adı sanki ayna,
katı bir tabaka, kendini dümdüz aşırtmış
sayıyla kendimize gelelim diye, yüz yüze.

- "Hem ölümlülük ölümsüzlük söz konusu mu hâlâ?"

1991/93

(Ait'siz Kimlik Kitabı, sf.11)